Dünyada her yıl 8 milyondan fazla kişi tütün ürünü kullanımına bağlı hastalıklar sebebiyle hayatını kaybetmektedir. Bu ölümlerin 7 milyondan fazlası doğrudan tütün kullanımının sonucu iken 1,2 milyondan fazla kişi de tütün ürünü kullandığı için değil, tütün ürünü dumanına maruz kaldığı için hayatını kaybetmektedir. Ülkemizde de her yıl 100.000’den fazla kişi tütün kullanımına bağlı hastalıklar sebebiyle hayatını kaybetmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre küresel olarak, DSÖ Avrupa Bölgesi, %19 kullanım oranıyla kadınlar arasında en yüksek tütün ürünü kullanım oranına sahip bölgedir. Benzer şekilde DSÖ Avrupa Bölgesi ortalama %28’lik tütün ürünü kullanım oranıyla, yetişkinler arasında da en yüksek tütün ürünü kullanımının olduğu bölgedir. 2020 yılı verilerine göre; dünya nüfusunun %22,3’ü, tüm erkeklerin %36,7’si ve kadınların %7,8’i tütün ürünü kullanmaktadır.

Ülkemizde 4207 sayılı “Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun” da, 2008 yılında yapılan düzenlemelerle kamuya açık tüm kapalı alanlar, 2009 yılında ise özel hukuk kişilerine ait olan lokanta, kahvehane, kafeterya, birahane gibi işletmelerde tütün ürünlerinin tüketilmesi yasaklanmıştır. Bu kapsamda, ikamete mahsus konutlar (evler) hariç tüm kapalı alanlarda sigara içme yasağı getirilmiştir.  Bu yasağın getirilmesindeki temel amaç, sigara kullanmadığı halde başkalarının kullandığı sigara dumanından zarar gören kişilerin korunmasıdır.

Pasif Etkilenim Nedir?

Tütün dumanına maruz kalma, yanan bir sigaranın ya da puro, pipo ve benzeri diğer tütün ürünlerinin ucundan dışarı çıkan duman ve başkalarının içtikleri tütün ürününden dışarı üflenen dumanın solunmasıdır. Bu durum, ikinci el sigara dumanı veya sigara dumanından pasif etkilenim şeklinde de tanımlanmaktadır.

Sigara dumanında yer alan zararlı maddelerin sigara içilen ortamın havasında ve yüzeylerde uzun süre kaldığı ve bu nedenle de kapalı ortamlarda hiçbir şekilde sigara içilmemesi gerektiği bilimsel çalışmalarla ortaya konulmuştur.  Tütün dumanına direkt maruz kalınmasa bile daha önce ortamda sigara içilmişse, böyle bir ortama girilmesi halinde dahi sigara dumanından pasif etkilenim söz konusu olmaktadır. Bu durum üçüncü el sigara dumanı olarak tanımlanmakta ve sağlık açısından risk oluşturmaktadır. 

Tütün dumanına maruziyet, dünyada her yıl birçok insanın ölümüne neden olmaktadır. 

Dünya genelinde her yıl;

• 700 milyon çocuk tütün dumanına maruz kalmaktadır.
• 600 bin kişi tütün dumanına maruz kaldığı için yaşamını yitirmektedir.

Başkalarının tükettiği tütünün dumanına maruz kalmaktan kaynaklanan ölümler, trafik kazaları ve uyuşturucu madde kullanımına bağlı ölümlerden çok daha fazladır.

Tütün dumanına maruz kalmak, kanser, amfizem ve kalp krizleri gibi birçok öldürücü hastalığa neden olmaktadır.

Çocuklar tütün dumanının zararlı etkilerine karşı çok daha hassastır. Tütün dumanının zararları, maruz kalma süresi uzadıkça artmaktadır.

Tütün dumanı nedeniyle ortamda bulunan kimyasallar sigara içiminden haftalar hatta aylar sonra da temizlenememektedir. Pencerelerin açık olması, havalandırma sistemlerinin çalışması da bu konuda çözüm değildir.

Pasif etkilenimden korunmanın tek yolu, insanların kapalı ortamda sigara dumanına pasif olarak maruz kalmalarını önlemektir.

Sigara İçmenin Yasak Olduğu Yerleri Biliyor Musunuz ?

4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun ile bugün birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde de kamuya açık tüm kapalı alanlarda tütün ürünlerinin tüketimi yasaklanmıştır.

Tütün ürünleri tüketiminin yasak olduğu yerler;

• Kamu hizmet binalarının kapalı alanları,
• Koridorları dahil olmak üzere her türlü eğitim, sağlık, üretim, ticaret, sosyal, kültürel, spor, eğlence ve benzeri amaçlı özel hukuk kişilerine ait olan ve birden çok kişinin girebileceği (ikamete mahsus konutlar hariç) binaların kapalı alanları,
• Hususi araçların sürücü koltukları ile taksi hizmeti verenler dâhil olmak üzere karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu toplu taşıma araçları,
• Okul öncesi eğitim kurumlarının, dershaneler, özel eğitim ve öğretim kurumları dahil olmak üzere ilk ve orta öğrenim kurumlarının, kültür ve sosyal hizmet binalarının kapalı ve açık alanları,

Özel hukuk kişilerine ait olan lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane gibi eğlence hizmeti verilen işletmeler. Bu yasaklamalar ile; kendisi sigara kullanmadığı halde başkalarının kullandığı tütün ürününün dumanından zarar gören kişilerin korunması amaçlanmıştır.

Üniversitemizdeki çalışmalar

Üniversitemiz Seyitler Yerleşkesinde yer alan Kapalı Spor Salonu önündeki alanlarda dumansız hava sahası ve sigara içilmeyen alan işaretlemeleri yapılmıştır. Bu sayede pasif etkilenimin minimuma indirilmesi amaçlanmıştır. Kısa zaman içerisinde tüm yerleşkelerimizde söz konusu işaretlemelerin yapılması ve pasif etkilenimin önlenmesi planlanmaktadır.

Kaynaklar:

https://havanikoru.saglik.gov.tr/

https://havanikoru.saglik.gov.tr/hakkimizi-koruyalim.html